GLP-1 Körlük Yapar mı? FDA’nın NAION Uyarısı ve 5 Belirti

GLP-1 körlük tartışmasının merkezindeki NAION (non-arteritik anterior iskemik optik nöropati), görme sinirinin göze girdiği bölgeye giden kan akışının aniden azalması sonucu, genellikle tek gözde ağrısız ve kalıcı olabilen görme kaybına yol açan nadir bir hastalıktır. Halk arasında “göz felci” ya da “göz inmesi” diye de anılıyor. Son iki yılda bu hastalığın adı, GLP-1 grubu zayıflama ve diyabet iğneleriyle birlikte sıkça geçmeye başladı. “Zayıflama iğnesi körlük yapar mı?” sorusu artık muayenehanemde neredeyse her hafta karşıma çıkıyor.

9 Kasım 2026’da gelen FDA kararı, GLP-1 körlük tartışmasını yeni bir aşamaya taşıdı. Bu yazıda kararın tam olarak ne söylediğini, riskin gerçek büyüklüğünü, kimlerin daha dikkatli olması gerektiğini ve ilacı kullanıyorsanız neler yapmanız gerektiğini sakin ve bilimsel bir dille ele alıyorum.

FDA 9 Kasım 2026’da ne açıkladı?

FDA, 9 Kasım 2026’da yayımladığı ilaç güvenliği duyurusunda, GLP-1 reseptör agonisti grubundaki tüm ilaçların üreticilerinden prospektüsün “Uyarılar ve Önlemler” bölümüne NAION riskini eklemelerini istedi. Karar tek bir ilaca değil, sınıfın tamamına uygulanıyor. Kapsamda semaglutid (Ozempic, Wegovy, Rybelsus), liraglutid (Victoza, Saxenda), dulaglutid (Trulicity), eksenatid, tirzepatid (Mounjaro, Zepbound) ve yeni ağızdan alınan GLP-1 ilacı orforglipron yer alıyor. Yani “Mounjaro körlük yapar mı?” sorusu da artık bu uyarının doğrudan konusu.

FDA bu kararı tek bir çalışmaya dayanarak vermedi. Kurum farklı veri kaynaklarını bir arada değerlendirdi:

• 126 randomize kontrollü çalışmanın meta-analizi: Toplam 134.253 hasta incelendi. Olası NAION olaylarının 10’u GLP-1 kullananlarda, 5’i plasebo grubunda görüldü. Yıllık sıklık 100.000 kişi-yılında 6,4’e karşı 3,8 olarak hesaplandı.
• FDA’nın Sentinel veri sistemi: 2019–2024 arasında tedaviye başlayan tip 2 diyabetli erişkinlerde GLP-1 kullananlarda NAION riski, DPP-4 inhibitörü kullananlara göre yaklaşık %43 daha yüksek bulundu. SGLT-2 inhibitörü kullananlarla karşılaştırmada ise fark istatistiksel olarak anlamlı değildi.
• Yayımlanmış gözlemsel çalışmalar: Yöntemi güçlü çalışmalar, tip 2 diyabetli hastalarda GLP-1 başlanmasından sonra NAION riskinde artış gösterdi.
• Pazarlama sonrası bildirimler: Piyasadaki her GLP-1 ilacı için NAION vakası bildirilmiş.

Burada önemli bir ayrıntı var: FDA kesin bir neden-sonuç ilişkisinden değil, “nadir bir olayda olası artmış risk”ten söz ediyor. Kurum, NAION risk faktörlerinin bu ilaçların tedavi ettiği hastalıklarla büyük ölçüde örtüştüğünü ve hayvan çalışmalarında bir mekanizma gösterilemediğini de açıkça belirtiyor.

GLP-1 körlük ilişkisine dair bu karar bir ilk de değil. Avrupa İlaç Ajansı’nın güvenlik komitesi (PRAC) Haziran 2025’te semaglutid için NAION’u “çok nadir” bir yan etki olarak kabul etmişti. İngiltere (MHRA) Şubat 2026’da, Avustralya (TGA) Temmuz 2026’da benzer uyarılar yayımladı. FDA’nın farkı, uyarıyı tüm GLP-1 sınıfına genişletmesi.

NAION nedir? “Göz felci” ne demek?

Gözün arkasındaki görme siniri (optik sinir), gördüğümüz her şeyi beyne taşıyan bir kablo gibidir. Bu kablonun göze girdiği noktaya, yani optik diske, çok ince damarlarla kan gelir. NAION’da bu bölgenin kanlanması kısa süreliğine yetersiz kalır ve sinir lifleri zarar görür. Bir tür “sinir inmesi” diyebiliriz.

NAION nasıl kendini gösterir?

Tipik tablo şöyledir: Kişi sabah uyandığında bir gözünde bulanıklık, görme alanının üst ya da alt yarısında karartı veya renklerin soluk görüldüğünü fark eder. Ağrı yoktur. Bu yüzden pek çok kişi “uykusuzluktandır, geçer” diye birkaç gün bekler.

Neden ciddiye alınmalı?

NAION, 50 yaş üstü erişkinlerde ani görme siniri hasarının en sık nedenidir. Ancak yine de nadirdir: 50 yaş üstü kişilerde yılda 100.000 kişide yaklaşık 2–10 vaka görülür. Sorun şu ki görmeyi geri getirdiği kanıtlanmış bir tedavisi yoktur ve bir gözde geçirilen NAION, diğer gözde de görülme riskini artırır. GLP-1 körlük endişesinin bu kadar büyümesinin bir nedeni de budur. Bu nedenle hastalığı önlemek ve erken fark etmek, tedavi etmeye çalışmaktan çok daha önemlidir.

GLP-1 körlük riski ne kadar büyük?

Haber başlıklarında “risk 4 kat arttı”, “7 kat arttı” gibi rakamlar görmüş olabilirsiniz. Bu rakamlar yanlış değil ama bağlamından kopuk olduğunda gereksiz korkuya yol açıyor. Riski doğru anlamak için iki kavramı ayırmamız gerekiyor.

GLP-1 körlük haberlerinde göreceli risk ile mutlak risk

Göreceli risk, iki grubun birbirine oranıdır. Mutlak risk ise sizin başınıza gelme ihtimalidir. Çok nadir bir olayın iki katına çıkması, yine de çok nadir bir olay olarak kalır.

Somut rakamlara bakalım. FDA’nın 126 çalışmalık analizinde GLP-1 kullananlarda yıllık sıklık 100.000 kişide 6,4, karşılaştırma grubunda 3,8 idi. Aradaki fark, yılda 100.000 kişide yaklaşık 2,6 ek vaka demek. Avrupa İlaç Ajansı’nın tahmini biraz daha yüksek: tip 2 diyabetli hastalarda semaglutid ile 10.000 kişi-yılında yaklaşık 1 ek NAION vakası. Başka bir deyişle, bu ilacı bir yıl kullanan 10.000 kişiden 9.999’unda böyle bir sorun beklenmiyor.

Çalışmalar neden birbirinden farklı sonuçlar veriyor?

Tartışmayı başlatan 2024 tarihli Harvard/Massachusetts Eye and Ear çalışması, semaglutid kullanan diyabetlilerde riski 4,3 kat, obezite hastalarında 7,6 kat yüksek bulmuştu. Ancak bu çalışma, zaten göz siniri sorunu şüphesiyle uzman kliniğe yönlendirilmiş hastalardan oluşuyordu. Bu seçilmiş grup, riski olduğundan büyük gösterebilir.

Daha sonra yapılan geniş çalışmalar farklı tablolar ortaya koydu:

• 37 milyon tip 2 diyabetliyi kapsayan çok merkezli OHDSI analizinde risk artışı çok daha mütevazı çıktı (yaklaşık %32).
• 3,3 milyon diyabet hastasının incelendiği bir TriNetX çalışmasında ilk yıl anlamlı artış görülmezken, iki yıl ve sonrasında risk yaklaşık iki kat yüksek bulundu.
• Yine TriNetX verisiyle yapılan başka bir çalışma ise ne diyabetlilerde ne de obezite hastalarında anlamlı bir risk artışı saptamadı.
• 2025 sonunda yayımlanan kapsamlı bir meta-analiz, risk sinyalinin esas olarak diyabetli hastalardaki gözlemsel çalışmalardan geldiğini, kilo vermek amacıyla kullananlarda ve randomize çalışmalarda anlamlı artış görülmediğini bildirdi.

Bu farklılığın temel nedeni şu: NAION’un risk faktörleri olan diyabet, yüksek tansiyon, uyku apnesi ve obezite, aynı zamanda bu ilaçları kullanma nedenleri. Gözlemsel çalışmalar ilacın etkisini hastalığın kendi etkisinden tam olarak ayıramıyor. FDA’nın “olası” kelimesini özenle kullanmasının sebebi de bu.

Kimler daha fazla risk altında?

NAION herkesi eşit oranda etkilemez. Bilimsel literatürde tanımlanan başlıca risk faktörleri şunlardır:

• 50 yaş üstü olmak
• Tip 2 diyabet, özellikle uzun süreli ve kontrolsüz olanı
• Yüksek tansiyon ve yüksek kolesterol
• Obstrüktif uyku apnesi (horlama, gece nefes durması)
• Sigara kullanımı
• “Riskli disk”: Optik sinir başının doğuştan küçük ve kalabalık olması. Bunu ancak göz muayenesinde hekiminiz görebilir.
• Optik disk drusenleri
• Daha önce bir gözde NAION geçirmiş olmak: FDA özellikle bu grubun tekrarlama riskinin yüksek olduğunu vurguluyor.
• Bazı ilaçlar: Erektil disfonksiyon için kullanılan PDE-5 inhibitörleri ve amiodaron gibi ilaçlar da NAION ile ilişkilendirilmiştir.

Dikkat ederseniz bu listedeki maddelerin çoğu, obezite ve metabolik hastalık nedeniyle bize başvuran hastalarda sık görülüyor. Bu yüzden GLP-1 körlük riskini değerlendirirken ve GLP-1 tedavisi başlarken bu risk faktörlerini sorgulamak, artık rutin değerlendirmenin bir parçası olmalı.

Hemen göz hekimine gitmenizi gerektiren 5 belirti

GLP-1 grubu bir ilaç kullanıyorsanız aşağıdaki belirtilerden herhangi birini fark ettiğinizde beklemeyin; aynı gün bir göz hekimine ya da göz acil servisine başvurun:

1. Tek gözde ani görme kaybı ya da azalma, özellikle sabah uyanınca fark edilen
2. Görme alanında karartı veya eksik bölge, çoğunlukla üst ya da alt yarıda
3. Bir gözde aniden ortaya çıkan bulanıklık veya sislenme
4. Renklerin soluk ya da farklı görülmesi
5. Merkezi görmede netlik kaybı; yazıları ya da yüzleri seçmekte zorlanma

Bu belirtilerin hepsinin ortak noktası ağrısız olmalarıdır. Ağrı olmaması “önemsiz” olduğu anlamına gelmez. Hızlı değerlendirme hem doğru tanıyı koymak hem de NAION’u taklit eden başka acil durumları (örneğin dev hücreli arterit ya da retina damar tıkanıklıkları) dışlamak için önemlidir.

İğne kullanıyorsanız ne yapmalısınız?

1. İlacı kendi başınıza bırakmayın

Zayıflama iğnesi körlük haberlerini okuyup iğnenizi çöpe atmak ilk refleks olabilir. Ancak ani bırakma; kan şekerinde yükselme, hızlı kilo geri alımı ve metabolik dengenin bozulması gibi kendi risklerini taşır. FDA da ilacı kullananlara görme belirtisi olmadıkça tedaviyi bırakmalarını önermiyor; belirti olursa hekimle görüşülmesini istiyor.

2. Risk faktörleriniz varsa başlangıçta göz muayenesi yaptırın

50 yaş üstündeyseniz, diyabetiniz, uyku apneniz ya da daha önce bir göz siniri sorununuz varsa tedaviye başlamadan önce göz dibi muayenesi yaptırmak mantıklıdır. Bu muayene hem “riskli disk” yapısını hem de var olan diyabetik retinopatiyi ortaya koyar. Elinizde bir başlangıç değeri olması, ileride ortaya çıkabilecek değişiklikleri yorumlamayı da kolaylaştırır.

3. Hekiminize tüm ilaçlarınızı ve uyku düzeninizi anlatın

Horlama, gece nefes durması, kullandığınız ereksiyon ilaçları ya da kalp ritim ilaçları gibi bilgiler, sizin için doğru tedavi planını belirlemekte önemlidir. Uyku apnesinin tedavisi hem NAION hem de genel metabolik sağlık açısından fayda sağlar.

4. Kaynağı belirsiz iğnelerden uzak durun

Türkiye’de reçetesiz, internetten ya da sosyal medya üzerinden temin edilen “zayıflama iğnesi” kullanımı ciddi bir sorun. Bu ürünlerin içeriği, dozu ve saklama koşulları belirsizdir; daha önemlisi, kullanan kişiyi bu tür nadir ama ciddi yan etkiler açısından izleyen bir hekim yoktur. GLP-1 tedavisi mutlaka hekim kontrolünde, kişiye özel bir planla yürütülmelidir.

5. NAION tanısı konursa tedaviyi hekiminizle yeniden değerlendirin

FDA, NAION tanısı kesinleşen hastalarda faydası riskinden açıkça fazla değilse GLP-1 ilacının bırakılmasının düşünülmesini öneriyor. Avrupa İlaç Ajansı ise semaglutid için doğrulanmış NAION’da tedavinin kesilmesini tavsiye ediyor. Bu noktada obezite tedavisi bitmez; yalnızca yöntem değişir. Beslenme, egzersiz, davranış desteği ve gerekirse obezite cerrahisi gibi seçenekler yeniden masaya gelir.

NAION ile karıştırılmaması gereken durum: diyabetik retinopati

GLP-1 ilaçları ve göz denince akla gelmesi gereken ikinci konu diyabetik retinopatidir. Bu, NAION’dan farklı bir tablodur: Sinir değil, retinadaki küçük damarlar etkilenir.

Semaglutidin kalp-damar güvenliğini inceleyen SUSTAIN-6 çalışmasında, yüksek riskli tip 2 diyabet hastalarında retinopati komplikasyonları (göz içi kanama, laser ya da göz içi enjeksiyon gerektiren durumlar) ilaç grubunda daha sık görülmüştü. Bu artışın büyük kısmının, zaten ileri retinopatisi olan hastalarda kan şekerinin hızla düşmesiyle ilişkili olduğu düşünülüyor.

Pratik sonuç şu: Uzun süredir diyabeti olan ve retinopatisi bilinen hastalarda GLP-1 tedavisi başlamadan önce göz muayenesi yapılmalı, kan şekeri kontrolü mümkün olduğunca dengeli bir hızda iyileştirilmeli ve göz takibi düzenli sürdürülmelidir. Semaglutid ile göz ilişkisine dair daha önceki değerlendirmem için Ozempic körlük yapar mı? yazıma da göz atabilirsiniz.

Fayda-risk terazisi: Türkiye’den bakış

GLP-1 körlük riskini konuşurken unutmamamız gereken temel gerçek şu: Hiçbir etkili ilaç sıfır riskli değildir. Doğru soru “risk var mı?” değil, “bu ilaç benim için fayda mı sağlıyor, zarar mı?” olmalıdır.

Terazinin öbür kefesinde güçlü veriler var. Diyabeti olmayan, kalp-damar hastalığı bulunan 17.604 kişinin katıldığı SELECT çalışmasında semaglutid; kalp krizi, inme ve kalp kaynaklı ölüm riskini plaseboya göre yaklaşık %20 azalttı. Bu ilaçlar aynı zamanda kilo kaybı, kan şekeri kontrolü, karaciğer yağlanması ve uyku apnesi üzerinde de olumlu etkiler gösteriyor.

Türkiye açısından tabloya baktığımızda konunun önemi daha da artıyor. TÜİK’in 2025 Türkiye Sağlık Araştırması’na göre 15 yaş ve üzeri bireylerde obezite oranı %21,8’e yükseldi. Ülke çapında yapılan TURDEP-II çalışmasında ise erişkinlerde diyabet sıklığı %13,7 bulunmuş ve 12 yılda %90 artış saptanmıştı. Yani milyonlarca kişi için obezite ve diyabetin kendisi, ilacın çok nadir yan etkisinden çok daha büyük ve kesin bir sağlık tehdidi.

Bu dengeyi kurmak için ilacı tek başına değil, bütüncül bir programın parçası olarak kullanmak gerekiyor. Meta4 Programı‘nda GLP-1 tedavisini metabolizma, mentalite, motivasyon ve metot ayaklarıyla birlikte planlıyor; tedavi öncesi risk değerlendirmesini ve düzenli takibi bu sürecin merkezine koyuyoruz. Konuyla ilgili videolu anlatımlar için Cerrah ve Ötesi YouTube kanalına göz atabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

GLP-1 körlük yapar mı?

GLP-1 ilaçlarının doğrudan körlüğe yol açtığı kanıtlanmış değildir. Ancak FDA, Kasım 2026’da bu ilaçların NAION adlı, tek gözde ani ve kalıcı olabilen görme kaybına yol açan nadir bir göz hastalığı riskini artırabileceğini kabul etti ve tüm GLP-1 prospektüslerine uyarı ekletti. FDA’nın klinik çalışma analizinde yıllık sıklık 100.000 kişide 6,4’e karşı 3,8 bulundu; yani mutlak risk çok düşüktür.

Zayıflama iğnesi körlük yapar mı?

Zayıflama ve diyabet iğneleri olarak bilinen GLP-1 ilaçları, çok nadir olarak NAION adlı ve kalıcı görme kaybına yol açabilen bir göz hastalığıyla ilişkilendirilmiştir. FDA bu riski Kasım 2026’da tüm GLP-1 ilaçlarının prospektüsüne ekletti. Ancak mutlak risk düşüktür; Avrupa İlaç Ajansı’na göre semaglutid kullanan 10.000 kişiden en fazla 1’ini etkileyebilir. Kesin bir neden-sonuç ilişkisi henüz kanıtlanmış değildir.

Ozempic körlük riski sadece Ozempic için mi geçerli?

Hayır. Tartışma semaglutid (Ozempic, Wegovy) ile başladı, ancak FDA uyarıyı tirzepatid (Mounjaro), liraglutid, dulaglutid ve eksenatid dahil tüm GLP-1 grubuna genişletti. FDA’ya göre piyasadaki her GLP-1 ilacı için NAION vakası bildirilmiştir. Hangi ilacın daha fazla risk taşıdığı konusunda henüz net bir veri yoktur.

NAION nedir, belirtileri nelerdir?

NAION, görme sinirinin ön kısmına giden kan akışının azalmasıyla ortaya çıkan, halk arasında “göz felci” de denen bir hastalıktır. Genellikle sabah uyanınca bir gözde fark edilen ani ve ağrısız görme kaybı, görme alanında karartı, bulanıklık ve renklerin soluk görülmesiyle kendini gösterir. Bu belirtilerden biri olursa aynı gün göz hekimine başvurulmalıdır.

Görme kaybı yaşarsam iğneyi hemen bırakmalı mıyım?

Ani görme değişikliği yaşarsanız önce aynı gün göz hekimine başvurun ve ilacınızı yazan hekime haber verin. NAION tanısı kesinleşirse FDA, faydası açıkça ağır basmadıkça ilacın bırakılmasının değerlendirilmesini öneriyor. Belirtiniz yoksa ilacı kendi başınıza bırakmanız önerilmez; bu kararı hekiminizle birlikte vermelisiniz.

GLP-1 tedavisine başlamadan göz muayenesi gerekli mi?

Herkes için zorunlu değildir, ancak 50 yaş üstündeyseniz, uzun süreli diyabetiniz, bilinen retinopatiniz, uyku apneniz ya da daha önce geçirilmiş bir göz siniri sorununuz varsa başlangıçta göz dibi muayenesi yaptırmak mantıklıdır. Bu muayene hem riskli disk yapısını hem de var olan retina hastalığını ortaya koyar.

Mounjaro körlük yapar mı?

Mounjaro körlük riski de gündemde, çünkü Mounjaro’nun etken maddesi tirzepatid de FDA’nın yeni uyarısı kapsamındadır. NAION ile ilgili verilerin büyük kısmı semaglutid üzerinden elde edilmiştir; tirzepatid için spesifik risk büyüklüğü henüz net değildir. Bu nedenle Mounjaro kullananlar da aynı belirtilere karşı dikkatli olmalı ve ani görme değişikliğinde vakit kaybetmeden göz hekimine başvurmalıdır.

Kaynaklar

1. US Food and Drug Administration. FDA requires safety labeling changes for glucagon-like peptide-1 receptor agonists (GLP-1 RAs) due to potential increased risk of rare but serious eye condition. Drug Safety Communication, 9 Kasım 2026. fda.gov
2. European Medicines Agency. PRAC concludes eye condition NAION is a very rare side effect of semaglutide medicines Ozempic, Rybelsus and Wegovy. Haziran 2025. ema.europa.eu
3. MHRA. Semaglutide (Wegovy, Ozempic and Rybelsus): risk of Non-arteritic Anterior Ischemic Optic Neuropathy (NAION). Drug Safety Update, 2026. gov.uk
4. Hathaway JT, Shah MP, Hathaway DB, et al. Risk of Nonarteritic Anterior Ischemic Optic Neuropathy in Patients Prescribed Semaglutide. JAMA Ophthalmol. 2024;142(8). doi:10.1001/jamaophthalmol.2024.2296
5. Cai CX, Hribar M, Baxter S, et al. Semaglutide and Nonarteritic Anterior Ischemic Optic Neuropathy. JAMA Ophthalmol. 2025;143(4). doi:10.1001/jamaophthalmol.2024.6555
6. Hsu AY, Kuo HT, Wang YH, et al. Semaglutide and Nonarteritic Anterior Ischemic Optic Neuropathy Risk Among Patients With Diabetes. JAMA Ophthalmol. 2025;143(5). doi:10.1001/jamaophthalmol.2025.0349
7. Abbass NJ, Nahlawi R, Shaia JK, et al. The Effect of Semaglutide and GLP-1 RAs on Risk of Nonarteritic Anterior Ischemic Optic Neuropathy. Am J Ophthalmol. 2025. doi:10.1016/j.ajo.2025.02.025
8. Liu Z, Raveendran D, Fourlanos S, et al. Rate and Risk of Nonarteritic Anterior Ischemic Optic Neuropathy with Semaglutide Use for Diabetes and Weight Loss: A Systematic Review and Meta-Analysis. Ophthalmology. 2025. doi:10.1016/j.ophtha.2025.12.022
9. Singh AK, Kesavadev J, Tiwaskar M. Nonarteritic Anterior Ischemic Optic Neuropathy and Semaglutide: What is This All About? J Assoc Physicians India. 2024;72(8). doi:10.59556/japi.72.0621
10. Marso SP, Bain SC, Consoli A, et al. Semaglutide and Cardiovascular Outcomes in Patients with Type 2 Diabetes (SUSTAIN-6). N Engl J Med. 2016;375. doi:10.1056/NEJMoa1607141
11. Lincoff AM, Brown-Frandsen K, Colhoun HM, et al. Semaglutide and Cardiovascular Outcomes in Obesity without Diabetes (SELECT). N Engl J Med. 2023;389. doi:10.1056/NEJMoa2307563
12. Satman I, Omer B, Tutuncu Y, et al. Twelve-year trends in the prevalence and risk factors of diabetes and prediabetes in Turkish adults (TURDEP-II). Eur J Epidemiol. 2013;28. doi:10.1007/s10654-013-9771-5
13. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). Türkiye Sağlık Araştırması, 2025.