İnsülin Direnci Takviyeleri: Krom ve Alfa Lipoik Asit Hakkında 7 Bilimsel Gerçek

İnsülin direnci takviyeleri, hücrelerin insüline verdiği yanıtı iyileştirmek amacıyla kullanılan krom, alfa lipoik asit, inositol ve berberin gibi vitamin, mineral ve bitkisel kaynaklı ürünlerdir. Muayenede en sık duyduğum cümlelerden biri şu: “Hocam, insülin direncim çıktı, internette krom ve ALA öneriyorlar, ben de başladım.” Bu ilginin bir nedeni var. TURDEP-II çalışmasına göre Türkiye’de yetişkinlerin yüzde 16,5’inde diyabet, yaklaşık üçte birinde de prediyabet bulunuyor. Yani insülin direnci bu ülkede istisna değil, neredeyse kural. Peki raflarda ve sosyal medyada bu kadar övülen krom ve alfa lipoik asit gerçekte ne yapıyor? Bu yazıda bilimsel kanıtları, gerçekçi beklentiyi ve kimlerin dikkatli olması gerektiğini sade bir dille ele alıyorum.

İnsülin Direnci Nedir, HOMA-IR Ne Anlatır?

İnsülin, kandaki şekerin kas, karaciğer ve yağ hücrelerine girmesini sağlayan bir anahtar gibidir. İnsülin direncinde kilit paslanmıştır: Hücreler insüline eskisi kadar iyi yanıt vermez. Pankreas da bunu telafi etmek için daha fazla insülin salgılar. Uzun süre kan şekeri normal görünebilir, çünkü yüksek insülin şekeri bir süre dengede tutar. Ancak bu tablo yıllar içinde prediyabete, tip 2 diyabete, karaciğer yağlanmasına ve kalp-damar hastalıklarına zemin hazırlar. Kilo vermenin zorlaşması, öğün sonrası uyku hali ve tatlı krizleri de sık eşlik eden şikayetlerdir.

HOMA-IR nasıl hesaplanır?

HOMA-IR, açlık kan şekeri ve açlık insülini kullanılarak hesaplanan basit bir indekstir. Formül şöyledir: açlık glukozu (mg/dL) ile açlık insülininin (µU/mL) çarpımı 405’e bölünür. Örneğin açlık şekeri 100 mg/dL ve açlık insülini 15 µU/mL olan birinin HOMA-IR değeri yaklaşık 3,7’dir.

HOMA-IR için tüm dünyada kabul görmüş tek bir sınır değer yoktur. Eşik; yaşa, cinsiyete, kiloya, laboratuvarın kullandığı insülin ölçüm yöntemine ve çalışılan topluma göre değişir. Bu nedenle tek bir HOMA-IR sonucu tek başına tanı koydurmaz. Bel çevresi, trigliserit, HDL kolesterol, HbA1c, karaciğer yağlanması ve vücut kompozisyonu birlikte değerlendirildiğinde anlam kazanır. Bu yazıdaki çalışmaların büyük çoğunluğu da başarıyı HOMA-IR, açlık kan şekeri ve HbA1c üzerinden ölçmüştür.

İnsülin Direnci Takviyeleri Neden Bu Kadar Popüler?

İnsülin direnci tanısı alan birinin önünde iki yol vardır: Hayatını değiştirmek ya da bir kapsül yutmak. İkincisi elbette daha cazip gelir. Takviyeler reçetesiz alınabilir, “doğal” olarak sunulur ve sosyal medyada çarpıcı öncesi-sonrası hikayeleriyle pazarlanır. Oysa insülin direncinin temel nedenleri; fazla iç organ yağı, hareketsizlik, kas kütlesinin azalması, yetersiz uyku, kronik stres ve işlenmiş gıdalardan zengin beslenmedir. Bir takviye bu nedenlerin hiçbirini ortadan kaldırmaz.

Yine de takviyeleri tamamen yok saymak da doğru değildir. Bazıları için randomize kontrollü çalışmalar ve meta-analizler bulunmaktadır. Önemli olan, hangi takviyenin hangi durumda, ne büyüklükte bir fayda sağladığını bilmek ve beklentiyi buna göre ayarlamaktır. Aşağıda krom ve alfa lipoik asidi bu gözle tek tek inceliyorum.

Krom Pikolinat: Kanıtlar Ne Söylüyor?

Krom, eser miktarda ihtiyaç duyulan bir mineraldir. İnsülinin hücre zarındaki reseptörüne bağlandıktan sonra hücre içinde başlattığı sinyali güçlendirdiği düşünülür. Takviyelerde en sık kullanılan formu krom pikolinattır, çünkü emilimi diğer formlara göre daha iyidir. Brokoli, tam tahıllar, bulgur, kuru baklagiller, et ve yumurta besinlerle krom almanın başlıca yollarıdır. Dengeli beslenen sağlıklı bir kişide gerçek krom eksikliği nadirdir.

Tip 2 diyabette sonuçlar

2020’de yayımlanan ve 28 randomize kontrollü çalışmayı birleştiren bir meta-analizde krom takviyesi, tip 2 diyabetli hastalarda açlık kan şekerini ortalama 19 mg/dL, HbA1c’yi yaklaşık 0,7 puan ve HOMA-IR’ı yaklaşık 1,5 birim düşürmüştür. Bu rakamlar ilk bakışta etkileyici görünür. Ancak aynı analizde çalışmalar arasındaki farklılık (heterojenite) son derece yüksektir. Yani bazı çalışmalarda belirgin fayda görülürken, bazılarında hiçbir etki saptanmamıştır. Ortalama, bu dağınık tabloyu tek bir sayıya sıkıştırır.

ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri Diyet Takviyeleri Ofisi’nden araştırmacıların hazırladığı bir derleme ise daha temkinli bir sonuca varmıştır. İncelenen 20 randomize çalışmanın yalnızca küçük bir bölümünde açlık şekeri veya HbA1c klinik olarak anlamlı hedeflere ulaşmıştır. Araştırmacılar, mevcut kanıtın gücünün düşük olduğunu ve diyabetli hastalarda kan şekeri kontrolü için kromu önermenin pek gerekçesi olmadığını belirtmiştir.

Bu iki sonuç çelişkili gibi görünse de aslında aynı şeyi söyler: Krom bazı kişilerde işe yarayabilir, ama kimde yarayacağını önceden bilmek zordur. Kromun etkisinin özellikle kan şekeri kontrolü kötü olan veya krom düzeyi düşük kişilerde daha belirgin olduğu düşünülmektedir. İyi beslenen ve kan şekeri görece kontrol altında olan biri büyük olasılıkla belirgin bir fark görmeyecektir.

PCOS ve insülin direnci

Polikistik over sendromu (PCOS) olan kadınlarda da krom çalışılmıştır. 2018 tarihli bir meta-analizde HOMA-IR’da anlamlı bir düşüş görülmüş, ancak bu sonuç yalnızca 2 çalışmaya ve toplam 81 kadına dayanmaktadır. Yazarlar etkinin küçük ve klinik öneminin belirsiz olduğunu vurgulamıştır. 2025’te yayımlanan, 10 çalışmayı ve 683 kadını içeren daha yeni bir analiz ise açlık insülini, trigliserit ve yumurtlama üzerinde olumlu sonuçlar bildirmiştir. PCOS’ta veri birikiyor, ancak çalışmaların çoğu küçük ve kısa sürelidir.

Krom kilo verdirir mi?

Kısa cevap: Anlamlı bir şekilde hayır. Krom pikolinatın kilo, bel çevresi ve vücut yağı üzerindeki etkisi ya yoktur ya da ölçülemeyecek kadar küçüktür. Bazı hastalar tatlı isteğinin azaldığını söyler. Bu öznel bir deneyim olabilir ve kişiye göre değişir, ancak kromu bir zayıflama ürünü gibi görmek doğru değildir.

Çalışmalarda genellikle günde 200 ile 1000 mikrogram arasında krom kullanılmıştır. Kısa süreli kullanımda ciddi yan etki nadirdir. Çok yüksek dozlarda ve uzun süreli kullanımda böbrek ve karaciğer sorunlarına dair seyrek vaka bildirimleri bulunduğu için, özellikle bu organlarında hastalığı olanlar hekimine danışmadan kullanmamalıdır.

Alfa Lipoik Asit: İnsülin Direncinde Etkisi

Alfa lipoik asit (ALA, tiyoktik asit), hücrelerin enerji santrali olan mitokondrilerde görev alan, güçlü antioksidan özelliklere sahip bir bileşiktir. Vücut az miktarda kendisi üretir. Ispanak, brokoli, sakatat ve kırmızı et gibi besinlerde de bulunur, ancak takviyelerdeki dozlara besinlerle ulaşmak mümkün değildir. ALA’nın kas hücrelerinde glukoz alımını kolaylaştırdığı ve oksidatif stresi azalttığı düşünülür. Oksidatif stres, insülin direncinin hem nedeni hem sonucu olan önemli bir mekanizmadır.

Meta-analizler ne gösteriyor?

Metabolik hastalığı olan kişilerde yapılan 24 çalışmayı birleştiren 2018 tarihli bir meta-analizde ALA; açlık kan şekeri, açlık insülini, HOMA-IR ve HbA1c üzerinde anlamlı iyileşmeler sağlamıştır. 2025’te yayımlanan ve doz-yanıt ilişkisine de bakan daha güncel bir analizde ise ortalama etkiler şöyledir:

• HOMA-IR’da yaklaşık 0,7 birimlik düşüş,
• Açlık kan şekerinde yaklaşık 5 mg/dL azalma,
• HbA1c’de yaklaşık 0,4 puanlık düşüş,
• Vücut ağırlığında ortalama 0,6 kg civarında azalma.

Bu tablo bize iki şey söyler. Birincisi, ALA’nın glukoz metabolizması üzerinde gerçek ama ılımlı bir etkisi vardır. İkincisi, 0,6 kilogramlık ortalama kilo kaybı, ALA’nın zayıflama amacıyla kullanılmasını haklı çıkarmaz. PCOS’lu kadınlarda yapılan çalışmalarda da açlık şekeri ve HOMA-IR’da düşüş görülmüş, ancak kanıtların kesinliği düşük olarak derecelendirilmiştir.

Alfa Lipoik Asit ve Diyabetik Nöropati

ALA’nın asıl güçlü olduğu alan insülin direnci değil, diyabete bağlı sinir hasarıdır. Diyabetik periferik nöropati; ayaklarda yanma, batma, karıncalanma, uyuşma ve özellikle geceleri artan ağrıyla kendini gösterir. ALA bu alanda Avrupa’da onlarca yıldır kullanılmaktadır ve Türkiye’de de bu amaçla hekimlerin reçete ettiği ilaç formları bulunmaktadır.

SYDNEY 2 ve NATHAN 1 çalışmaları

Diabetes Care dergisinde yayımlanan SYDNEY 2 çalışmasında, 181 diyabetik nöropati hastası 5 hafta boyunca günde 600, 1200 veya 1800 mg ALA ya da plasebo almıştır. 600 mg alan grupta şikayet skoru yaklaşık yüzde 51 azalırken, plasebo grubunda bu azalma yüzde 32’de kalmıştır. Daha yüksek dozlar ek fayda sağlamamış, buna karşın bulantı, kusma ve baş dönmesi gibi yan etkileri artırmıştır. Araştırmacılar en iyi fayda-risk dengesinin günde bir kez 600 mg ile sağlandığı sonucuna varmıştır.

Dört yıl süren NATHAN 1 çalışması ise daha karmaşık bir tablo ortaya koymuştur. Hafif ve orta düzey nöropatisi olan 460 hastada, günde 600 mg ALA birincil sonlanım noktasında plaseboya üstün bulunmamıştır. Ancak sinir hasarının muayene bulgularında daha fazla iyileşme ve daha az ilerleme görülmüştür. Bu çalışmada ciddi yan olay oranının ALA grubunda plaseboya göre daha yüksek bildirildiğini de dürüstçe not etmek gerekir.

2026’da yayımlanan bir meta-analiz bu bilgileri özetler niteliktedir: ALA, özellikle günde 600 mg dozda karıncalanma, uyuşma ve yanma gibi belirtileri azaltmaktadır. Ancak sinir iletim testlerini ve uzun dönem kan şekeri kontrolünü belirgin şekilde değiştirdiğine dair kanıt yetersizdir. Kısacası ALA, nöropatinin şikayetlerini hafifletmeye yardım edebilir. Sinir hasarını geri çeviren bir tedavi olduğu ise kanıtlanmamıştır. Nöropatiyi durdurmanın en etkili yolu hâlâ kan şekerini uzun süre hedefte tutmaktır.

İnositol ve Berberinle Karşılaştırma

İnsülin direnci takviyeleri denince krom ve ALA’nın yanında iki isim daha öne çıkar: inositol ve berberin. Bu dört takviyeyi doğrudan birbiriyle karşılaştıran güçlü bir çalışma yoktur. Aşağıdaki tablo, her birinin kendi çalışmalarındaki kanıt düzeyine göre hazırlanmış genel bir rehberdir.

İnositol

İnositol, insülinin hücre içindeki mesajını ileten moleküllerin yapı taşıdır. En güçlü kanıtı PCOS’ta insülin direnci, testosteron yüksekliği ve yumurtlama sorunları üzerindedir. PCOS dışındaki insülin direncinde veriler çok daha sınırlıdır. Ayrıntılı bilgi için inositol nedir, ne işe yarar yazıma göz atabilirsiniz.

Berberin

Berberin, kadın tuzluğu (Berberis vulgaris) gibi bitkilerden elde edilen bir bileşiktir. 46 çalışmayı içeren bir meta-analizde tip 2 diyabetli hastalarda HbA1c’yi ortalama 0,7 puan, HOMA-IR’ı yaklaşık 0,7 birim düşürmüştür. Bu, takviyeler arasında en tutarlı sonuçlardan biridir. Ancak çalışmaların önemli bir bölümü Çin’de yapılmıştır ve 2026’da yayımlanan daha yeni bir analiz, etkinin istatistiksel olarak anlamlı ama klinik olarak ılımlı olduğunu vurgulamıştır. Berberin karaciğerde birçok ilacın yıkımını etkileyebildiği için, düzenli ilaç kullananlarda hekim onayı şarttır. Konuyla ilgili Berberis vulgaris faydaları ve yan etkileri yazısında daha fazla ayrıntı bulabilirsiniz.

Gerçekçi Beklenti: Ne Kadar Fayda?

Rakamları günlük hayata çevirelim. HOMA-IR değeri 4 olan birinin ALA kullanarak bu değeri 3,3 civarına indirmesi, çalışmalardaki ortalamayla uyumlu bir sonuçtur. Bu küçük ama gerçek bir iyileşmedir. Karşılaştırma için: Yaklaşık yüzde 5 ile 10 arasında kilo kaybı, düzenli direnç egzersizi ve yeterli uyku, insülin duyarlılığını çoğu zaman çok daha belirgin şekilde artırır. GLP-1 ilaçları ve metabolik cerrahi ise bu ölçeğin bambaşka bir noktasındadır.

İnsülin direnci takviyeleri için gerçekçi beklentileri şöyle özetleyebilirim:

• Takviyeler yardımcıdır, temel tedavi değildir. Beslenme, hareket, uyku ve stres yönetimi olmadan tek başına anlamlı bir değişim beklenmemelidir.
• Etki bireyseldir. Aynı takviye bir kişide belirgin fayda sağlarken diğerinde hiçbir değişiklik yapmayabilir.
• En az 8 ile 12 hafta gerekir. Çalışmaların çoğu bu süreler üzerinden sonuç bildirmiştir.
• Çoklu takviye karmaşası faydayı artırmaz. Aynı anda beş ürün kullanmak hem maliyeti hem etkileşim riskini artırır, hangisinin işe yaradığını da anlaşılmaz kılar.
• Kilo kaybı beklentisi gerçekçi değildir. Krom ve ALA’nın kilo üzerindeki etkisi ihmal edilebilir düzeydedir.

Kliniğimizde uyguladığımız Meta4 Programı, insülin direncini metabolizma, mentalite, motivasyon ve metot başlıklarıyla bir bütün olarak ele alır. Takviyeler bu planın içinde, ancak doğru kişide ve ölçülebilir bir hedefle yer bulur. Konuyu daha geniş bir çerçevede görmek isterseniz fonksiyonel tıp yaklaşımı sayfası da yardımcı olacaktır.

Yan Etkiler, Hipoglisemi ve Kimler Dikkat Etmeli?

“Doğal” olması bir ürünün her durumda güvenli olduğu anlamına gelmez. Krom ve ALA genellikle iyi tolere edilir, ancak bazı durumlar özel dikkat gerektirir.

Diyabet ilacı kullananlar

İnsülin veya sülfonilüre grubu ilaç kullanan kişilerde, kan şekerini düşüren her takviye düşük şeker riskini artırabilir. Bu kişilerin takviyeye başlamadan önce hekimiyle konuşması ve ilk haftalarda kan şekerini daha sık ölçmesi gerekir. Düşük şekerin belirtilerini ve ne yapılması gerektiğini hipoglisemi nedir yazısında ayrıntılı olarak anlattım.

ALA ve insülin otoimmün sendromu

Çok nadir görülen ama bilinmesi gereken bir tablo vardır: insülin otoimmün sendromu, diğer adıyla Hirata hastalığı. Bu durumda bağışıklık sistemi kişinin kendi insülinine karşı antikor üretir ve özellikle yemekten birkaç saat sonra tekrarlayan, bazen ağır düşük şeker atakları görülür. Yapısında kükürt grubu taşıyan bazı ilaçlar ve ALA bu tabloyla ilişkilendirilmiştir. Hindistan’dan bildirilen bir vaka serisinde hastaların çoğunda tetikleyici olarak multivitamin içindeki ALA saptanmıştır. Genetik yatkınlık Doğu Asya kökenli kişilerde daha sık olsa da, 2026’da Asya kökenli olmayan bir hastada da benzer bir vaka bildirilmiştir. İyi haber şu ki, tetikleyici bırakıldığında tablo çoğunlukla haftalar içinde düzelir.

Diğer dikkat edilmesi gereken durumlar

• Tiroid ilacı kullananlar: Krom, levotiroksin emilimini azaltabilir. İkisi arasında en az 3 ile 4 saat bırakılmalıdır.
• Böbrek veya karaciğer hastalığı olanlar: Yüksek doz krom kullanılmamalı, her türlü takviye hekim kontrolünde başlanmalıdır.
• Gebelik ve emzirme dönemi: Krom ve ALA’nın bu dönemlerdeki güvenliğine dair veri yetersizdir.
• Mide hassasiyeti olanlar: ALA, özellikle yüksek dozlarda bulantı ve mide yanmasına neden olabilir.
• Kemoterapi alanlar: Güçlü antioksidanların bazı kanser tedavileriyle etkileşebileceği tartışılmaktadır. Bu hastalar onkoloğuna danışmadan antioksidan takviye kullanmamalıdır.

Takviyenin İşe Yarayıp Yaramadığı Nasıl Anlaşılır?

Takviyeye “iyi geliyor gibi” hissiyle değil, ölçerek karar vermek gerekir. Pratikte önerdiğim yol şudur:

1. Başlangıç değerlerini ölçtürün: Açlık kan şekeri, açlık insülini, HOMA-IR, HbA1c, trigliserit ve HDL. Mümkünse bel çevresi ve vücut kompozisyonu analizi de yapılmalıdır.
2. Tek seferde tek değişiklik yapın: Aynı anda birden fazla takviyeye başlarsanız hangisinin işe yaradığını anlayamazsınız.
3. Yaklaşık 12 hafta bekleyin: Aynı testleri aynı laboratuvarda, aynı koşullarda tekrarlayın.
4. Sonuca göre karar verin: Anlamlı bir değişiklik yoksa takviyeyi sürdürmenin bir anlamı yoktur.

Sürekli glukoz sensörleri, hangi yemeğin şekerinizi ne kadar yükselttiğini görmenizi sağlar ve takviyeden çok daha fazla davranış değişikliği yaratabilir. Bu konuyu kan şekeri izlemi ile kilo kontrolü yazısında anlattım. İnsülin direnci ve kilo yönetimi üzerine kısa videolar için Cerrah ve Ötesi YouTube kanalına da göz atabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

İnsülin direnci takviyeleri gerçekten işe yarar mı?

Krom ve alfa lipoik asit çalışmalarda HOMA-IR ve açlık kan şekerinde ortalama olarak küçük düşüşler sağlamıştır. Ancak etki kişiden kişiye çok değişir, kanıtların kalitesi orta ya da düşüktür ve hiçbir takviye beslenme, hareket, uyku ve gerektiğinde ilaç tedavisinin yerini tutmaz.

Krom pikolinat kilo verdirir mi?

Krom pikolinatın kilo üzerindeki etkisi ya yoktur ya da çok küçüktür. Bazı kişilerde tatlı isteğini azalttığı bildirilse de bir zayıflama ürünü gibi düşünülmemelidir.

Alfa lipoik asit ne zaman ve nasıl alınır?

Çalışmalarda en sık günde bir kez 600 mg kullanılmıştır. Yemekle birlikte emilimi azaldığı için genellikle aç karnına, kahvaltıdan yaklaşık yarım saat önce alınması önerilir. Doz ve süre mutlaka hekimle belirlenmelidir.

Alfa lipoik asit şekeri düşürür mü, hipoglisemi yapar mı?

Tek başına kullanıldığında kan şekerini belirgin düşürmez. İnsülin veya sülfonilüre kullananlarda düşük şeker riski artabilir. Ayrıca çok nadir görülen insülin otoimmün sendromu adlı bir tablo, alfa lipoik asitle ilişkilendirilmiştir. Yemekten birkaç saat sonra tekrarlayan titreme, terleme ve baş dönmesi olursa takviye bırakılıp hekime başvurulmalıdır.

Krom mu, inositol mü, berberin mi daha etkili?

Doğrudan karşılaştıran güçlü çalışma yoktur. Kan şekeri ve HOMA-IR üzerinde en tutarlı veriler berberinde, PCOS ile ilişkili insülin direncinde inositolde, diyabetik nöropati belirtilerinde ise alfa lipoik asittedir. Kromun etkisi en değişken olanıdır. Seçim kişinin tablosuna göre yapılmalıdır.

Takviyeler metformin veya GLP-1 ilaçlarının yerine geçer mi?

Hayır. Takviyelerin etkisi bu ilaçların çok gerisindedir. Hekiminizin başladığı bir ilacı takviyeye güvenerek bırakmamalısınız. Takviyeler ancak kapsamlı bir planın yardımcı parçası olabilir.

Takviyenin işe yarayıp yaramadığını nasıl anlarım?

Başlamadan önce açlık kan şekeri, açlık insülini, HOMA-IR ve HbA1c ölçülmeli, aynı testler yaklaşık 3 ay sonra tekrarlanmalıdır. Değerlerde anlamlı bir değişiklik yoksa takviyeyi sürdürmenin bir anlamı yoktur.

Kaynaklar

1. Satman I, et al. Twelve-year trends in the prevalence and risk factors of diabetes and prediabetes in Turkish adults (TURDEP-II). Eur J Epidemiol. 2013;28(2):169-180. doi:10.1007/s10654-013-9771-5
2. Satman I, et al. Estimates and forecasts on the burden of prediabetes and diabetes in adult and elderly population in Turkiye. Eur J Epidemiol. 2023;38(3):313-323. doi:10.1007/s10654-022-00960-8
3. Asbaghi O, et al. Effects of chromium supplementation on glycemic control in patients with type 2 diabetes: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Pharmacol Res. 2020;161:105098. doi:10.1016/j.phrs.2020.105098
4. Costello RB, Dwyer JT, Bailey RL. Chromium supplements for glycemic control in type 2 diabetes: limited evidence of effectiveness. Nutr Rev. 2016;74(7):455-468. doi:10.1093/nutrit/nuw011
5. Heshmati J, et al. The effects of supplementation with chromium on insulin resistance indices in women with polycystic ovarian syndrome: a systematic review and meta-analysis. Horm Metab Res. 2018;50(3):193-200. doi:10.1055/s-0044-101835
6. Hamsho M, et al. Therapeutic effects of chromium supplementation on women with polycystic ovarian syndrome: a systematic review and meta-analysis. Endocrinol Diabetes Nutr (Engl Ed). 2025;72(8):501578. doi:10.1016/j.endien.2025.501578
7. Akbari M, et al. The effects of alpha-lipoic acid supplementation on glucose control and lipid profiles among patients with metabolic diseases: a systematic review and meta-analysis. Metabolism. 2018;87:56-69. doi:10.1016/j.metabol.2018.07.002
8. Mohammadi H, et al. Effects of alpha-lipoic acid supplementation on cardiometabolic risk factors: a systematic review and dose-response meta-analysis. Nutr Metab Cardiovasc Dis. 2025;36(2):104370. doi:10.1016/j.numecd.2025.104370
9. Abu-Zaid A, et al. The effect of alpha-lipoic acid supplementation on anthropometric, glycemic, lipid, oxidative stress, and hormonal parameters in individuals with polycystic ovary syndrome. Obstet Gynecol Sci. 2024;67(1):17-29. doi:10.5468/ogs.23206
10. Ziegler D, et al. Oral treatment with alpha-lipoic acid improves symptomatic diabetic polyneuropathy: the SYDNEY 2 trial. Diabetes Care. 2006;29(11):2365-2370. doi:10.2337/dc06-1216
11. Ziegler D, et al. Efficacy and safety of antioxidant treatment with alpha-lipoic acid over 4 years in diabetic polyneuropathy: the NATHAN 1 trial. Diabetes Care. 2011;34(9):2054-2060. doi:10.2337/dc11-0503
12. Salinas AV, et al. Effectiveness of alpha lipoic acid supplementation on biochemical, clinical, and inflammatory parameters in patients with diabetic polyneuropathy: a systematic review and meta-analysis. Diabetes Metab Syndr. 2026;20(2):103374. doi:10.1016/j.dsx.2026.103374
13. Guo J, et al. The effect of berberine on metabolic profiles in type 2 diabetic patients: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Oxid Med Cell Longev. 2021;2021:2074610. doi:10.1155/2021/2074610
14. Shadin M, et al. Probiotics, synbiotics and berberine in type 2 diabetes mellitus: a systematic review, meta-analysis, and molecular dynamics simulation study. PLoS One. 2026;21(5):e0348907. doi:10.1371/journal.pone.0348907
15. Mudagall G, et al. Hirata syndrome clinical presentation and management: a single-centre experience. J ASEAN Fed Endocr Soc. 2025;40(2):159-164. doi:10.15605/jafes.040.02.15
16. Adi M, et al. Dual thiol drug-induced insulin autoimmune syndrome in a non-Asian patient carrying HLA-DRB1*04:06: a case report and literature review. Clin Med Insights Case Rep. 2026;19. doi:10.1177/11795476261485260